Glutensiz beslenme ve glutensiz diyet I

Oct 02, 2012 - 12 Yorum

Glutensiz beslenmek korkulduğu kadar zor değil. Gluten 3 ana tahılda bulunan bir çeşit protein. Bu tahıllar:

  1. Buğday
  2. Arpa
  3. Çavdar

Bu tahıllardan yapılan ekmekler, makarna, erişte, bulgur, irmik, kuskus, kek, börek, çörek, kurabiye, pasta, simit, pide, pizza, tarhana, nişasta yenilmiyor. Bira ve maltlı içecekler içilmiyor. Bunların dışında pirinç, yulaf, darı ve mısırda gluten yok.

Glutensiz beslenmeye iki açıdan yaklaşacağım. Bunları evde, dışarıda yemek ve paketli ürünler açısından detaylı anlatmaya çalışacağım.

  1. Et, sebze, meyve, ot ve süt ürünleri yiyerek glutensiz beslenme
  2. Yukarıdakilere ek olarak gluten ihtiva etmeyen bazı tahıllar ile kompanse ederek beslenme

1. Et, sebze, meyve, ot ve süt ürünleri

Evde

Benim yapmaya çalıştığım ve en basit hali ile sadece et (mümkünse gdo lu mısır değil çimle beslenmiş hayvanın eti), sebze ve meyve (tercihan gdosuz, hormonsuz, sentetik gübresiz ve de ilaçlanmamış),  süt ürünleri (yoğurt, kefir ve peynir) ve yumurta yiyerek beslenmek. Makarna, ekmek, kek, çörek, börek, pide, kurabiye, pasta yemiyorum. Bunların glutensiz muadillerini de aramıyorum. Genelde evde kendi yaptığım yemekleri yiyorum. Sebzelerin hepsi glutensiz. Yani patates, tüm yeşil sebzeler, otlar, salatalar hepsi serbest. Ne güzel değil mi? Benim bu glutensiz diyeti sevmemin en büyük sebebi artık vucuduma zararlı, beyaz unlu, çok şekerli veya kan şekerini çabuk yükselten tahıllarla yapılmış karbonhidratları vücuduma sokmak yerine, bol sebze ve meyve yemek zorunda olmam. Daha evvel yazdığım üzere üç büyük öğün yiyip, arada pek abur cubur yemiyorum.

Dışarıda (Restoran ve davetler)

Dışarı çıktığımda kendime uygun et ve salata, varsa (Amerika’da pek yok. Türkiye’de bu açıdan çok şanslısınız.) sebze yemekleri ile idare ediyorum. Dışarıda dikkat etmeniz gereken bir nokta bir yemeğin ihtiva ettiği ana maddeler glutensiz olsa bile, glutenli bazı maddeler içeriyor olması. En büyük örnek hazır tavuk suları veya bulyon ile hazırlanmış pilav. Bu yüzden pirinç glutensiz olduğu halde dışarıda yediğiniz pilav şaibeli. Aynı şekilde çorbalarda un ile terbiye, tavuğun veya etin sosunda un veya nişasta, köftede ekmek olabilir. Kadıköy’de Çiya’ya gittiğimizde tesadüfen yanyana oturduğumuz glutensiz beslenen Amerikalı bir çocukla beraber, “onun içinde ne var? bulgur var mı? irmik var mı?” diye yemek seçmiştik. Çok güzel ot yemekleri vardı mesela, bulgur koymuşlardı. Çok yardımcı oldular. Çok güzel glutensiz sebzeler ve salatalar yedim. Hmm, özledim bak şimdi.

Basit yiyecekler tercih edin. Izgara parça et, zeytinyağlı salata, zeytinyağlı sebze, yoğurtlu otlar. Şüphe duyduğunuz anda garsona sorun veya rica edin. Ben bu sene Türkiye’de de Amerika’da da una ve ekmeğe karşı rahatsızlığım olduğunu söylediğimde herkes çok yardımcı oldu. “Ekmek yemiyorum” demeyin, nazik garsonlar ama “abla ekmeksiz olmaz azıcık koyayım bak” diyorlar. Direk un ve ekmeğin size dokunduğunu söyleyin. Glutensiz yiyorum da diyebilirsiniz. Ben yerine göre söylüyordum ama çok kafa karıştırmasın, muhabbet uzamasın diye bazen sadece “rahatsızlığım var dokunuyor” diyordum. Mesela THY uçağında önceden özel yemek siparişi vermeyi unuttuğum halde, hostes sağolsun bana uygun yemek buldu. (Bana gelene kadar glutensiz balık yemeği bitmişti). Glutensiz tahıllardan yapılmış ürünlere de dikkatle yaklaşın. Örneğin: Mısır ekmeğinde buğday unu sıkça kullanılıyor.

Arkadaşlarınıza davet edildiğinizde, önceden glutensiz birkaç seçenek olacak mı teyid etmek sizin tercihinize kalmış. Ben illa ki birşey bulurum diye kimseyi velveleye vermek istemiyorum. Ama yakın arkadaşlarımın çoğu da glutensiz yemediğimi öğrendi sayılır. Çok yakın olmayan tanıdıklarınıza, fiks menü olan iş yemeği, düğün, kokteyl vb davetlere giderken her ihtimale karşı karnınızı önceden doyurun ve yanınıza atıştırmalık meyve veya fındık fıstık alarak hazırlığınız yapın. Ben, şahsen, çok aç olsam da glutenli yiyecek yemiyorum. Dayanabildiğim kadar dayanıyorum, su içiyorum, glutensiz ufak tefek birşeyler yiyip idare ediyorum. Ama bu durumlar çok seyrek oluyor. Yine de acil durum hazırlığı oldukça önemli.

Alışverişte

Paketli gıdalar alırken benim ana kuralım “tek içerikli” paketli gıdalara sadık kalmak. Yani temel ihtiyaçlar olan süt, yumurta, bal, peynir, güneşte kurulmuş meyveler, kavrulmuş sade kuruyemiş vb ürünler en basiti. İki veya daha fazla içeriğin işlenerek birleştirilmiş olanlarında kuralım içeriğin basit okunabilir ve anlaşılabilen maddeler olması. Atıyorum yoğurt alıyorsunuz (evde yapın aslında) içeriğinde süt ve kültür olmalı. Çikolata alıyorsanız kakao, şeker, yağ. Başka cici isimler varsa hemen ???? ile yaklaşın. Bu katkı maddelerinin isimleri de genelde çok cazibeli oluyor zaten. Güzel birşeymiş gibi geliyor kulağa. Marketten pazardan tek başına alabileceğiniz birşey değilse kırmızı bayrak kalkar. Paketli aldığınız gıdaların içindeki o adı söylenemeyen maddelerin çoğunun gdo lu kaynaklardan gelmiş olduğu ve gluten hassasiyetiniz olmasa da sağlığınıza zarar verme ihtimalinin yüksek olmasının yanında, bazıları gluten ihtiva eden tahıllardan elde edilen maddeler olup gluten içerebilir. Hazır çorba, hazır herhangi birşey, ketçap ve konservelerden uzak durun. İçindeki koruyucu maddelerin başında buğday proteini ve nişasta türevleri geliyor.

Bana göre en kafa yormayan ve en sağlıklı glutensiz beslenme yöntemi: basit malzemeler, basit birleşimler, mümkün olduğunca ev yapımı, yoksa ızgara ve söğüş. Geri kalanından da uzak dur.

Yarın illa da tahıl isterim diyenlere glutensiz beslenme yol haritası.


Etiketler:
Kategoriler: Sağlık

Benzer Yazılar:
  • Glutensiz beslenme ve glutensiz diyet II
  • R.O.C.S’tan Bebek/Çocuk Diş Bakım Seti Hediye
  • Haşimoto ve gluten hassasiyeti / gluten alerjisi
  • Doğumdan sonra Haşimoto teşhisi
  • Kitap Değerlendirme – Etobur / Otobur İkilemi

  • «       |       »




    "Glutensiz beslenme ve glutensiz diyet I" için 12 Yorum yapılmış.

    1. ne zamandır ketçap almıyorum eve direnip…
      ama çikolata konusunda işim zor..
      Allah kolaylık versin size.. birşeyin yasak olması insanı daha da zorlar gibi ama maaşallah siz çok iradeli bilinçlsiniz

      • Pratik Anne says:

        Birseyin yasak olmasi daha kolayima geliyor acikcasi. Fakat yasaktan da ote birsey var. Unutmayin ki bu gidalari yedigimde cok rahatsiz edici fiziki tepkiler olusuyor. Yersem bunlari cekecegimi bilmek irademe hakim olmali kolaylastiriyor. Yani acikcasi sopa ve havuc benzetmesi vardir ya. Sonunda sopa var, yemiyorum :) E yemeyince saglikli yedigim icin havuc olmasi da bonus.

    2. Sibel Opoka says:

      Ben misir da cok fazla seker oldugu ve asiri kilo yaptigini okumustum bir yemek dergisinde , cok sevmeme ragmen uzun zamandir yememek icin direniyordum.Gercekten ne yedigimize cok dikkat etmeliyiz.Annem her zaman der ki ; bir seyi yediginde lezzetliyse onu hayataindan cikar cunku saglikli degildir :) )

    3. Gul says:

      Biz cocugumuzun hatirina 2 senedir kendimiz de yari glutensiz besleniyoruz. ABD’de hic zor degil; her tur urunun glutensiz muadili var. Cocuk icin biraz zorluk oluyor yanliz. Okulda herkes pizzalar, yasgunu pastalari yerken cocuk da hevesleniyor.

      Guzel bir bulgur pilavi cekiyor canim yillardir. Ama cocugum yiyemiyor diye icimden gelmiyor pisirmek.

      • Pratik Anne says:

        Evet, glutensiz muadil ve tarif konusunda kaynak burada bol Allahtan. Cogu restoranda falan da artik glutensiz (garantili) secenekler mevcut. Cocugunuza pizza ve pastadan geri kalmanin cok da bir kayip oldugunu soylemeye devam edin. Simdi uzulse bile yavas yavas idrak eder. Canim benim. Bulgur pilavi ve irmikli tarifleri bazen benim de canim cekiyor. :)

    4. Tulay says:

      7 yasindaki kizima(4ft boy ve 56 pound) yuksek colesterol tanisi konuldugundan beri,butun yeme seklimizi degistirdik.Cok daha iyi oldu hepimiz icin,artik,brown rice,izgara tavuk,hindi kiymasi,wheat ekmek, ve salata bolca tuketiyoruz.ilk zamanlar zor oldu ama 2 hafta sonra hepimiz alistik.
      Acaba ihtiyacimiz yoksa gluten dieti uygulamaya gerek varmidir?
      Bu arada bahcenize bayildim,ve cok kiskandim:),balkonda cilek ve biber yetistirerek hevesimizi aliyoruz.
      CA’dan sicak selamlar..
      Tulay

    5. Ne güzel, gerçekten çok önemli ve hakkında çok az şey bilinen bir konuya değinmişsin.
      Benim kız kardeşim Bahar’a da ikizlerinin doğumundan sonra Çölyak teşhisi konuldu. Biz de onun ömür boyu uygulamak zorunda olduğu diyet sayesinde tanımış olduk bir insan nasıl glutensiz yaşar, ne yer ne içer diye…
      Başlangıçta çok zor gibi görünse de kendine zarar veren herşeyi hayatından çıkarıp yiyemediklerini de mısır ve pirinç unuyla yapmayı başardı zamanla.
      Yalnız ben YULAF’ın da gluten içerdiğini biliyorum. Kardeşim yulaf da tüketmiyor. Ona çölyak teşhisi koyan doktorlar da yalnızca Mısır ve Pirinç yiyebileceğini söylemişlerdi. (Çölyak hastalığı ayrı ve glutene karşı intolerance/hassasiyet olması farklı mıdır bilemiyorum.)

      Bir de 10 yıla yakındır çölyak diyetini uygularak son derece sağlıklı bir hayat sürerken, birkaç yıl önce Haşimato teşhisinin konulmuş olması da gerçekten bu iki olayın bağlantısına dikkat çekiyor, dediğin gibi.

      Ummadığınız ürünler içinde gluten içeren maddeler olma ihtimali de çok çok dikat edilmesi gereken bir konu. Mesela kardeşim Çölyak derneğiyle yapılan yazışmalar sonucunda teyit edilmiş belli markaları tüketiyor. Bunların içinde glutenle ne alakası var diyeblieceğiniz şeyler var: hazır yoğurtlar, açıkta veya kutulanmış dondurmalar kıvam katıcı olarak buğday proteini içerebiliyorlar. SOYA SOSU buğray proteini içerir ve öoğu insan bunu düşünmeden kullanır. Çölyaklıların vücutlarına kullandıkları kremden tutun da, dudaklarına sürdükleri ruja kadar düşünmeleri/dikkat etmeleri gerekir. Ruj yenilen birşey olmasa da dudağımızı yaladıkça sonuçta midemize giden birşey. Gluten free damgalı kozmetik ürünlerini Türkiyede bulmak çok zor. Biz yurtdışından ısmarlamıştık kardeşime.

      Daha pekçok detay var. gluten deyince yalnızca ekmek, kek börek simit pide yiyemem, demekle bitmiyor ne yazık ki… En doğrusu dediğin gibi, yiyecekleri en saf, doğal, katkısız haliyle alıp tüketmek ki içinde ne olup olmadığından emin olasınız.

      Bu yüzden kardeşim herşeyi kendisi yapmayı bir alışkanlık haline getirmişti. Bir süre glutensiz ürünler yapıp sattığı bir unlu mamüller dükkanı da açtı ama ekonomik olarak altından kalkamadığıiçin kapatmak zorunda kaldı.

      İstenince herşeyi yapmak mümkün, ama çok dikkatli ve ne yediğinin kesinlikle farkında olmak lazım.

      • sinem says:

        benimde öle bir şüphem var şuanda belirtilerde onu gösterir gibi araştırma yapılıyor ama devlet hastanesinde baya uzun sürecek bu sreç ve o arada ben bittim diyebilirim şikayetlerim bazen yediklerimi biinçsiz tükettiğim ve bu hastalığı tanımadığım için çok artıyor çok halsiz düşüyorum dersaneye dışarı çıkamyorum bu yüzden.bana yardımcı olursanız çok sevinirim en azından bana kahvaltıda daha çok ne yenir yenebilir öğlen ve akşam genel hatları ile mail atarsanız hemde tanışma olanağımız olursa sevinirim

    6. Önceki yorumumda bir şey eklemeyi unuttum. Neredeyse bütün şarküteri ürünlerinin içinde buğday proteini var. Özellikle sosis, salam tarzı içinde et bütün olarak değil de bir karışım halde bulunanlar.
      Bunu da, vegan sosis araştırmalarımızda öğrenmiştik. belki blogumda yayınladığım tarifi hatırlarsın. İçinde et olmayan ve bakliyatları “glutenle” karıştırmakla yapılan sosisler. İnan ki öyle bir şeymiş ki o gluten, eti değil etin suyunu koysan kıvamlı hale getiriyor.dolayısıyla şarküteri sektöründe çok kullanışlı bir madde. Ama kimse glutenli şeyleri yiyemezsin dendiğinde sosis, sucuk vs. de yiyemeyeceğini tahmin bile edemiyor ne yazık ki..

      • Pratik Anne says:

        Biz sosis ve salami zaten toptan kestik de, sucuk yediydim Turkiye’de bir kere. Allahtan dokunmamis. Sosis ve salami da glutenden ziyade nitrat iceriginden dolayi yemiyoruz. Sucukta da var aslinda nitrat.

        • İçindeki Nitrattan dolayı biz de senelerdir almazdık şarküteri ürünlerini, onları yemezliğimiz vejetaryenliğimde daha eski… Çocuklara yedirmediğim için, Özendiklerini, ilk fırsatta buldukları yerde yiyeceklerini de düşünüyordum. İçinde hiçbir katkı maddesi olmadan evde sosis yapabilmek o yüzden cazip gelmişti bize. Ev pizzasına koyabilir, onlara evde hotdog yapabilirdim.
          Ve inan ki düşünürdüm. Evde birimiz bile çölyak olsaydı, bu tarifi zor yapardım diye. Çünkü ana malzemesi gluten!
          Belki Türkiyeden ısmarlarsın diye, sana kız kardeşimin kendi tarifleriyle yazdığı kitabı da tavsiye ederim: Glutensiz Tatlar – Bahar Yaka
          http://www.sistem.com.tr/tanim.asp?sid=CJAMVTLL0T5TURTV34QZ

          sevgiler

        • Haklısın… korkulu rüyamız olmuştu.
          İçindeki Nitrattan dolayı biz de senelerdir almazdık şarküteri ürünlerini, onları yemezliğimiz vejetaryenliğimde daha eski… Çocuklara yedirmediğim için, Özendiklerini, ilk fırsatta buldukları yerde yiyeceklerini de düşünüyordum. İçinde hiçbir katkı maddesi olmadan evde sosis yapabilmek o yüzden cazip gelmişti bize. Ev pizzasına koyabilir, onlara evde hotdog yapabilirdim.
          Ve inan ki düşünürdüm. Evde birimiz bile çölyak olsaydı, bu tarifi zor yapardım diye. Çünkü ana malzemesi gluten!
          Belki Türkiyeden ısmarlarsın diye, sana kız kardeşimin kendi tarifleriyle yazdığı kitabı da tavsiye ederim: Glutensiz Tatlar – Bahar Yaka
          http://www.sistem.com.tr/tanim.asp?sid=CJAMVTLL0T5TURTV34QZ

          sevgiler

    Trackbacks/Pingbacks

    1. Glutensiz beslenme ve glutensiz diyet II | Pratik Anne

    Bir Yorum Yazın

    designed by GeCe for personal use of Pratik Anne